Ze śmierci do życia (Wielkosobotnia zaduma)

Triduum Paschalne. Przejście ze śmierci do życia. Niby oczywiste. A jednak…

A jednak ciągle ogólne, jakby nie dotykało istoty naszego życia. Może jest tak dlatego, że człowiekowi nie wystarczy bliżej nieokreślone przejście. Człowiek potrzebuje konkretu.

Jaka jest więc nasza śmierć dzisiaj, jakie perspektywy życia kreśli zmartwychwstanie Chrystusa?

Wyjść ze śmierci, to nie pytać Boga: quo vadis, Domine? Ale raczej zapytać siebie dokąd uciekam pozostawiając to co w życiu trudne? Bardzo łatwo pomylić ucieczkę z szukaniem zmartwychwstania. Wyjść ze śmierci, to uświadomić sobie ucieczkę od tradycji. Bóg – honor – Ojczyzna, brzmią jakoś dziwnie, jak hasła z minionej epoki. A przecież to w nich wyrażała się prawda o tym, że są wartości bezcenne, których nie można kłaść na szali z całą resztą spraw. Boga nie można porównywać z niczym, nie wolno Go zestawiać z podwójną niedzielną pensją. Honor przypomina, że nie wszystko ma cenę, że są rzeczy bez-cenne, których nie da się kupić. Wreszcie Ojczyzna, to przede wszystkim wspólnota osób, która wyklucza zestawianie kawałka nowej autostrady z życiem emeryta, człowieka chorego, dziecka. Wyjść ze śmierci, to w końcu uświadomić sobie brak cierpliwości wobec Boga (brak wiary wyrażony w niecierpliwości czekania na spełnienie próśb), brak cierpliwości wobec drugiego człowieka (brak miłości wyrażony w świecie opartym na wymianie: coś za coś), brak cierpliwości wobec siebie (brak nadziei, w którym nie akceptuje się prawa wzrostu, dojrzewania do prawdy).

Dopiero w tej śmierci rodzi się potrzeba zmartwychwstania. Oznacza ona powtórne narodzenie. To jednak nie to samo, co udawanie, że życie zaczęło się dzisiaj. Narodzenie się na nowo to nie nowy adres, telefon czy związek. Narodzić się na nowo można tylko ze starej śmierci. To z niej Bóg wybawia, gdyż zbawia osobę, a nie ideę.

Pozostaje tylko jedna przeszkoda: zło. Zło o które często pytamy nazbyt ogólnie, jak ateiści. Ale na ogólne pytania są tylko ogólne odpowiedzi. Zapytajmy więc konkretnie: dlaczego zło? Bo Bóg kocha człowieka. A autorem zła w świecie jest właśnie człowiek. Bóg kochając człowieka nie może tak po prostu zniszczyć zła, bo musiałby zniszczyć jego autora. Bóg więc czeka. Czeka na pragnienie zmartwychwstania, zarówno ofiary jak i oprawcy. I dlatego zło, i dlatego trwa tak długo…

Ale zmartwychwstanie jest silniejsze niż nasza śmierć. Silniejsze niż zło, jakie wyrządzamy. Jest silne jak miłość, życie. Tylko, że czeka, by dać szansę każdemu na pokonanie zła, nie w świecie, ale w sobie. To właśnie oznacza z-martwych-wstanie!

Myśleć biblijnie

Biblia nie jest do prywatnego rozważania. Znamy dobrze te słowa, jednocześnie uświadamiając sobie wiele zachęt do osobistego studiowania i rozważania Słowa Bożego. Co więc oznacza ta pozorna rozbieżność? Najpierw to, że tekst Pisma Świętego jest tekstem założycielskim, a więc tworzącym wspólnotę. Bóg zgromadził nas wokół Słowa, które w pełni czasów objawiło się w Jezusie Chrystusie. Jednocześnie wspólnota zrodzona ze Słowa tworzy żywą Tradycję. Hermeneutyka uczy zaś, że tradycja jest najbliższym kontekstem dla interpretowanego tekstu.

Biblia jest więc do osobistego przeżywania, ale nie do prywatnego rozważania. Jej jedynym interpretatorem jest Duch Święty, czuwanie zaś nad depozytem prawowiernej interpretacji zostało powierzone Kościołowi. Tekstu biblijnego nie można oderwać od wspólnoty. Bez niej jest on podobny do zmarłego poddawanego sekcji zwłok.

W kontekście ostatnich wydarzeń, pragnę z mocą podkreślić dwie sprawy. Po pierwsze, nawet jeśli dla kogoś jest to wyłącznie tekst, książka jedna z wielu, to musi on uznać, że jeżeli istnieje wspólnota, dla której ten tekst jest tekstem założycielskim, należy mu się szacunek ze względu na wspólnotę, dla której jest on ważny. Po drugie, jeśli ktoś, będąc we wspólnocie Kościoła, chce odseparować ten tekst od wspólnoty, sam faktycznie wyklucza siebie z żywej wspólnoty interpretacji, z eklezjalnej komunii.

Żyjemy w społeczeństwie demokratycznym, w którym wystarczy deklaracja poglądów i przekonań kilkunastu osób wyrażona publicznie, by państwo, w imię swojej służebnej roli wobec obywatela, odczytało to jako obowiązek objęcia ochroną przekonań i poglądów tych osób. Od świeckiego państwa wspólnota zrodzona ze Słowa Bożego nie oczekuje wyznania wiary. Oczekuje tylko szacunku dla deklarowanych poglądów i ich ochrony. Liczebność tej wspólnoty łatwo zweryfikować. Państwo zaś nie jest i nie może siebie czynić aksjologicznym czy religijnym Magisterium.

A co z tymi, którzy zostawiają ten tekst na pastwę losu? Można powoływać się na autonomię tekstu. Tekst natchniony różni się jednak od wszelkich innych tekstów tym, że jego autonomia dotyczy relacji „tekst-Autor”, nie zaś „tekst – wspólnota interpretująca”.

I tu dotykamy istoty problemu: wiara staje się odtąd żywym napięciem pomiędzy słowem Mistrza a słowem ucznia. Ale różnica pomiędzy relacją „Bóg – człowiek” a ludzką relacją „mistrz – uczeń” odsłania kolejną różnicę. Mistrz Biblii nie musi szukać prawdy razem z uczniem, lecz ją uczniowi komunikuje. Takie jest znaczenie słowa „Tora”. Jest to pouczenie a nie liberalna zachęta do bliżej nie sprecyzowanych poszukiwań.

Biblia uczy, że Boga nie można zamknąć w żadnym ludzkim słowie. On jest większy od ludzkiego sposobu wyrazu. Nie można też żadnym ludzkim słowem Boga obrażać, bo ludzkie słowo jest zbyt małe, nawet do wyrażenia buntu.

Myśleć biblijnie to nie to samo co liberalnie myśleć o Biblii. Nie wikłam się w spory z niewierzącymi, zadowolę się słowem do tych, którzy wierzą. Naszym powołaniem jest myśleć biblijnie, z wdzięcznością za to, że ta Księga czyni z nas wspólnotę. Myśleć biblijnie, to wpisać się w ciągle żywą Tradycję. Gdyby zaś zabrakło człowiekowi wierzącemu szacunku do Biblii, pokazałby tym samym, że zabrakło mu nie tylko szacunku do Boga, ale również szacunku do samego siebie.

Wielki Post?

Niepostrzeżenie mija karnawał. Pozornie oznacza to, że nie jesteśmy tak bardzo zabawowi jak kiedyś. To jednak pozory. Dawna bowiem wojna postu z karnawałem pokazywała, że i jedno i drugie przeżywało się całym sobą. Dzisiaj wojna się skończyła, gdyż post od karnawału niewiele się różni. Niektórzy jutro będą kompletnie zaskoczeni pytaniem o to, czy posypali głowy popiołem.

Oczywiście nie ma większego sensu nakręcanie się na post. Niemniej pewne momenty w życiu pomagają człowiekowi przeżyć coś głębiej, intensywniej. Może więc warto znaleźć choć trochę czasu dla siebie.

Proponuję, byśmy w tym roku popracowali nad uczciwością. Niby wszyscy jesteśmy uczciwi, bo przecież raczej nie zabijamy, nie kradniemy. Ale czy jesteśmy uczciwi sami przed sobą i przed Bogiem? Czy za naszym duchem idzie nasze ciało? Co zostało z naszych obietnic dawanych Bogu, człowiekowi, sobie?

Popracujmy więc nad uczciwością, powalczmy z pustosłowiem, z płytkością naszego życia. Popracujmy… uczciwie!